FLORA EXÓTICA INVASIVA NO VILAR

This slideshow requires JavaScript.

Phytolacca americana L. – Tintureira ou uva dos tintureiros xa que se intentou utilizar para tinguir téxtiles e darlle maior intensidade á cor do viño tinto aindá que se trata dunha pranta tóxica. Introducida dende América do Norte e amplamente espallada por todo o mundo. En Galicia a súa presenza coñécese dende medidados do século XIX.

Eucalyptus globulus Labill – Introducido dende Australia a medidados do século XIX. Se teñen asociado multitude de efectos prexudiciais para o sólo e as súas plantacións ocupan hoxe en día gran parte do territorio galego (ca. 400.000 ha). O 80% da producción anual está destinada a producción de pasta de papel.

Ipomoea indica (Burm.) Merr.-  Orixinaria de Centroamérica e América tropical. Introducida con fins ornamentais na Península Ibérica dende comezos do século XX (máis info: Ipomoea indica)

Acacia dealbata Link – Introducida dende Australia, Nova Gales do Sur, Victoria, Tasmania, etc. Dende comezos do século XIX utilizouse en Europa cons fins ornamentais aínda que tamén foi empregada para a fixación do terreo.

Advertisements

PAZO DE SANTA CRUZ DE RIVADULLA

Dicksonia antarctica no Catálogo Galego de Árbores Senlleiras de Galicia

IMGP1348

O martes, 17 de abril de 2007 sae publicado no Diario Oficial de Galicia o Catálogo Galego de Árbores Senlleiras de Galicia, no cal se incluirán aqueles exemplares ou mouteiras cuxa conservación sexa necesario asegurar polos seus valores naturais, culturais, científicos, didácticos, estéticos ou paisaxísticos.

IMGP1339

Doutra banda, esa norma galega considera que o interese científico, estético ou monumental e ornamental dalgúns exemplares existentes en Galicia, de calquera especie botánica autóctona ou foránea, ou de agrupacións destes, aconsella que as normas protectoras se fagan extensivas a este tipo de árbores, xa que constitúen un patrimonio cultural valioso, de interese público, e irrecuperable no caso da súa destrución.

IMGP1432

O 3 de outubro de 2011 se actualiza o Catálogo galego de árbores senlleiras incluíndo aos exemplares de Dicksonia antarctica do Pazo  de Santa Cruz de Rivadulla no anexo I (Árbores senlleiras) do Catálogo galego de árbores senlleiras.

A historia do Pazo de Santa Cruz de Rivadulla remóntase ao século XVI. Desde un primeiro momento os terreos dividíronse en zonas destinadas a edificacións, cultivos e xardíns. Estes últimos adquiriron especial relevancia a partir do século XIX ao incrementar a colección de camelias.

IMGP1484IMGP1463

Ligazón á páxina do Pazo de Santa Cruz de Rivadulla con información historica e horarios de visita:

http://www.pazoderivadulla.com/

PDF – Catálogo Galego de Árbores Senlleiras de Galicia (DOGA):

Decreto_67_2007_Catalogo_galego_arbores_senlleiras

 

FLORA EXÓTICA INVASORA: Iponema indica

Texto: Manuel Angel Pombal (ANABAM)

Fotografía: Noé Ferreira-Rodríguez (ANABAM)

En: http://www.anabam.org/IPOMOEA%20INDICA.htmlIMG_0377

Iponema indica na estrada de acceso ao regato Vilar, fotografía obtida en outibr de 2014.

A especie Ipomoea indica, é unha enredadeira perenne da Familia das Convolvulaceae que se coñece comunmente co nome de campaíña (campanita, maravilla). O nome Ipomoea procede do grego ips, ipos = verme e homoios = parecido, polo hábito voluble dos seus talos.

Descrición:

Trátase dunha planta perenne, cos talos rastreiros ou gabeadores apoiándose na vexetación circundante. Ten follas lobuladas (con 3 lóbulos redondeados), flores grandes (de ata 9 cm) e azuis ou violáceas, con corola infundibuliforme con 5 pétalos soldados en toda a súa lonxitude (como acontece en todas as convolvuláceas). O froito é unha cápsula con 4 sementes.

Descoñecemos se ten reprodución sexual, a rexeneración vexetativa parece ser a de maior importancia, mediante o enraizamento dos talos.

Hábitat

É orixinaria de Centroamérica e Améroca tropical, peroxa é unha especie invasora introducida en diferentes lugares do mundo, incluíndo Australia e a Europa Mediterránea. Foi introducida como especie ornamental e soe cultivarse en xardíns polas súas grandes flores azuis e a súa capacidade de tapizar rápidamente. Esta especie está moi estendida pola área costeira galega, principalmente nas proximidade de zonas urbanas, onde se desenvolve con rapidez tapizando muros e árbores.

Outras especies do xénero Ipomoea.

O xénero Ipomoea comprende unhas 500 especies de ampla distribución nos trópicos de ambos hemisferios. En España cultívanse varias especies deste xénero, tales como: I. alba, I. arborescens, I. batatas, I. bolusiana, I. bonariensis, I. cairica, I. carnea, I. hederifolia, I. horsfalliae, I. indica, I. lobata. I. mauritiana, I. nil (heredacea), I. pandurata, I. pes-caprae, I. purpurea, I. sagittata, I. setosa, I. stolonifera, I. tricolor, ou I. violacea.

 

A Ipomoea purpurea é parecida a I. indica, pero distínguese por ter flores máis pequenas e follas enteiras, mentres que as de I. indica son claramente lobuladas. En Galicia esta especie tamén foi citada nas Rías Baixas. 

Características xerais das Ipomoeas

As Ipomoeas constitúen un xénero de plantas herbáceas anuais ou perennes ou arbustos, sempreverdes ou caducifolios, con ou sen látex, a miúdo cos talos volubles.

Follas: alternas, pecioladas ou subsésiles, enteiras, palmatilobadas ou pinnatífidas.

Flores: solitarias ou agregadas, cada flor con 2 bractéolas. Cáliz con 5 sépalos; corola con 5 pétalos, enteira ou lobulada, xeralmente infundibuliforme, máis raramente acampanada. Androceo con 5 estames insertos cerca da base do tubo da corola, opostos aos sépalos; anteras con dehiscencia lonxitudinal.

Froito: normalmente en cápsula con dehiscencia en 4-6 valvas ou con dehiscencia irregular, máis raramente indehiscente. Sementes 1-4 (-6).

Requiren solos de tipo medio, ben drenados e unha exposición soleada, con temperaturas que non descendan de 10 ºC, necesitando un soporte por onde gabear. Multiplícanse por sementes en primavera, que deben remollarse en auga quente antes de sementalas. As especies perennes tamén se poden multiplicar por esquexes.

As sementes dalgunhas especies, como I. tricolor, foron utilizadas como alucinóxenos porque contén derivados do ácido lisérxico.

Algunhas localizacións no Baixo Miño:

Na costa dos Soldados en Camposancos (concello de A Guarda); Río de Vilar, As Orelludas, Vilar (carretera) na parroquia de Pedornes e cerca da igrexa de Loureza (concello de Oia); Na senda dos pescadores de San Miguel de Tabagón e cerca do campo futbol e do  colexio (concello de O Rosal); Malvas (no concello de Tomiño).

HISTORIA EN PEDRA

A historia natural e cultural da comarca e do Concello de Oia en particular están escritas en pedra. Dende os gravados rupestres, mámoas, puxeiros, muiños ou o foxo do lobo da Groba ata o propio mosteiro cisterciense.

[000522]

Gravado rupestre da Laxe da Auga dos Cebros. Fotografía: Manuel Angel Pombal (ANABAM).

Os gravados rupestres de Figueiredo ou Laxe da Auga dos Cebros na canle do Regato Vilar representan o contacto cultural entre os pobos do Mediterráneo e do Atlántico a través da representación de figuras animais e dunha embarcación de orixe ou influenza mediterránea.

IMG_0148

A Boca da Groba onde se atopa o Foxo do lobo Pedriño e os Puxeiros (imaxe). Fotografía: Noé Ferreira-Rodríguez (ANABAM)

O Foxo Pedriño na Boca da Groba de orixe medieval é un de tantos foxos do lobo espallados por Galicia pero o único representante nesta serra e cuxos restos se conservaron ata os nosos días.

mosteiro-de-oia-noe-ferreira-anabam

Mosteiro cisterciense de Oia. Fotografía: Noé Ferreira-Rodríguez (ANABAM).

O Mosteiro da Orde do Císter que estivo activo dende o Século XII ata a desamortización de Mendizábal en 1835 foi declarado Ben de Interese Cultural en 1931 e é o único da orde á beira do Atlántico o que lle conferiu o seu carácter defensivo da liña costeira.

RUTA MÁXICA DE OIA

O percorrido está en torno aos 20 km e transcorre entre os 100 e os 300 m sobre o nivel do mar. Sinalizado nas dúas direccións pero recoméndase facelo de sur a norte pasando ao pouco do seu comezo polo Regato Vilar onde podemos atopar aos fentos arbóreos de Oia. Nivel de dificultade baixo.

Premer na imaxe para acceder ao tríptico da ruta ou visitar http://www.anabam.org/RUTA%20MAXICA.html#rutmaxic para outros idiomas.

ruta maxica oia senderismo

CONCELLO DE OIA (PONTEVEDRA)

O Concello de Oia forma xunto aos Concellos de A Guarda, O Rosal, Tomiño e Tui a Comarca do Baixo Miño no suroeste de Galicia.

Con 18 km de costa e unha superficie de 84 km2 o Concello está dividido en seis parroquias: Burgueira, Loureza, Mougás, Santa María de Oia, Pedornes e Viladesuso.

IMG_0387

A baixa densidade de poboación caracteriza ao Concello cunha media de 35 habitantes por quilómetro cadrado.

A Serra da Groba marca a orografía do Concello e protexe á Comarca das inclemencia meteorolóxicas con cumios roldan os 600 m de altitude, a cota máxima a atopamos no alto da Groba a 652 m.

O clima oceánico marca as pautas anuais da rexión e caracteriazan a súa vexetación con temperaturas suaves (media de 12ºC, máximas de 30ºC e mínimas de 1ºC) e chuvias abundantes (en torno aso 2000 mm anuais).

Os cursos de auga que nacen na Groba e rematan no Atlántico caracterízanse por o seu curto curso e a elevada pendiente.

A Groba (Viladesuso, Oia)Os humidais de montaña aseguran un suministro constante de auga aos cursos de auga do Concello.

Botanicamente destacan os regatos Lavandeira e Vilar por posuír poboacións de fentos únicas como o caso da especie Dicksonia antarctica no Vilar ou ameazadas como a Woodwardia radicans no Lavandeira.

DSC00208O gando en réxime de semiliberdade é unha actividade ligada ao Concello e a toda a Serra da Groba dende hai séculos.

Máis información de interese sobre o Concello e os seus atractivos naturais:

SOBREIRAL DO FARO

http://www.anabam.org/SOBREIRAL%20DE%20FARO.html

RUTA DE SENDERISMO: RUTA MÁXICA DE OIA (TRÍPTICO GALEGO-CASTELÁN)

http://www.anabam.org/TRIPTICO%20RUTA%20MAXICA%20OIA%20Galego_Castelan.pdf

Máis información sobre a ruta e para acceder ao tríptico en máis idiomas visitar:

http://www.anabam.org/RUTA%20MAXICA.html

DICKSONIA EN SANTIAGO DE COMPOSTELA

Distintas especies do xénero Dicksonia forman parte dos espazos axardinados da capital galega, dende a Alameda da cidade, cuxa historia se remonta ao século XIX, onde poden contabilizarse ata seis exemplares do de Dicksonia cun porte que vai de un a tres metros de altura, ata os xardíns da Praza de Galicia remodelados no 2014, incorporando exemplares de Dicksonia squarrosa á flora das partes axardinadas.

IMG_0320

 Dicksonia sp. na alameda de Santiago de Compostela coa Catedral da cidade ao fondo.

IMG_0321

 Exemplares de Dicksonia squarrosa  na Praza de Galicia de Santiago de Compostela.

IMG_0306

Dicksonia na Rúa Santo Domingo da Calzada nas inmediacións da Praza Roxa en Santiago de Compostela.

O BAIXO MIÑO

 comarca do Baixo Miño abrangue cinco concellos da provincia de Pontevedra ao suroeste de Galicia: Tui, Tomiño, O Rosal, A Guarda e Oia. O territorio que ocupan estes cinco términos municipais abrangue suma unha extensión de 322.4 km2.

250px-Comarca_Baixo_Miño

Localización xeográfica da comarca do Baixo Miño (vermello) na provincia de Pontevedra (verde). Fonte da imaxe: http://en.wikipedia.org/wiki/O_Baixo_Mi%C3%B1o.

ENTREVISTA EN “VEDA ABIERTA” DE CANAL+

Entrevista a Noé Ferreira Rodríguez en el programa “Veda abierta” del canal Caza y Pesca de Canal+, de la mano de Juan Delibes y Manuel Fernández, acerca de los helechos arbóreos de la especie Dicksonia antarctica en el Ayuntamiento de Oia (Pontevedra) y el plan de recuperación que la Asociación Naturalista “Baixo Miño” (ANABAM) lleva a cabo con la especie.